Xarel·lo
| Mahats-barietatea | |
 | |
| Mahatsaren kolorea | black berry skin (en)  |
|---|---|
| Espeziea | Vitis vinifera |
| VIVC mahats-barietatea | 13270 |
Xarel·loa mahats zuria ematen duen andui barietate bat da, Penedès eskualdekoa jatorriz, Andaluziako hebén eta Frantziako Brustiano faux frantses barietateen arteko gurutzaketaren emaitza. Bere DNA profilak xarel·loak makabeoarekin zerikusia izan lezakeela iradokitzen du, bi leinuak partekatuz.[1] Fava i Agut filologoaren arabera, xarel·lo izena sciarello italierazko aldaera dialektaletik dator, kolore gutxiko ardo beltzei erreferentzia egiteko erabiltzen den "klarete" terminoaren adierarekin. Makabeo eta Parellada mahatsekin batera, cava edota Penedès klasikoa eta Corpinnat bezelako ardo apartsuak egiteko erabiltzen diren hiru barietate tradizionaletako bat da.
Anpelografia
Indar handiko barietatea da, oso goiz ernetzen dena (martxoaren amaieran) eta heldutasun erdi-goiztiarrekoa (irailaren hasieran). Mahats-mordoak tamaina ertainekoak dira, 300 eta 350 ale bitartekoak, eta trinkotasun gutxikoak. Mahatsak esferikoak dira, azal lodikoak eta urre-kolorekoak. Mamia koloregabea da, gainontzean iluntzeko joera duena eta fruta-gustukoa..[2]
Vitis International Variety Catalogo (VIVC) datu-basean 13.270 zenbakiarekin katalogatuta dago.[3]
Ezaugarri agronomikoak
VIVC katalogoak aipatzen dituen integral termikoaren III, IV eta V gune klimatikoetan ondo moldatzen den landarea da. Barietate landatarra da, mildiuarekiko, oidioarekiko eta botritisarekiko sentikortasun ertainekoa. Lurzoru mota guztietara oso ondo egokitzen da, lur heze eta emankorretan gomendagarria ez den arren, gehiegizko indarra eta hirodura-arrisku handiagoa izan baititzake.
Alellako ardoa, Binissalemgo ardoa, Costers del Segreko ardoa, Penedèsko ardoa, Tarragonako ardoa Jatorrizko Izendapenen barietate nagusietako bat da, baina ia Katalunia osoan landatzen da baita Mallorcan ere. Kataluniako Mahastizaintza eta Ardogintza Erregistroaren arabera, 2017ko irailaren 12an Katalunian landutako azalera 9.843 hektareakoa zen, gehiena Penedèsen (7.500 ha).[4]
Ezaugarri enologikoak
Ardo gazte freskoak, ardo ondu konplexuak eta cava egiteko oinarrizko ardoak egiten erabili ohi da. Cava-oinarriko ardoari dagokion xarel·loa berdeago mendematzen da, graduazio probablearen eta azidotasunaren arteko oreka egokia lortzeko.
Zenbait ikerketa zientifikok egiaztatu dutenez, xarel·loa mahastiaren gaixotasunetatik babesten laguntzen duen er antioxidatzaile naturalen maila altuenetakoa duen barietate zurietako bat da. Bartzelonako Unibertsitateko (2003) ikerketa batek eta Washingtongo Unibertsitateko (2006) ikerketa batek frogatu dute xarel·loa erreserbatrol maila altuenetakoa duen barietate zuria dela.
Historia
Barietatea lehen aldiz xerello izenarekin 1785ean aipatu zen Sitgesen (Haba eta Agut, 2001), «Sitgeseko Dorrea» alokatzeko kontratu batean.
Xarel·lo mahatsa kartujano (Prioraten), kai, mollet, pasa zuri (Alellan), pansal, pansal zuri, pansalet, premsal zuri (Mallorcan) eta xerello izenez ere ezaguna da.
Erreferentziak
- ↑ (Ingelesez) Robinson, Jancis; Harding, Julia; Vouillamoz, José. (2013-09-26). Wine Grapes: A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours. Penguin Books Limited ISBN 978-0-14-196882-7. (kontsulta data: 2026-04-14).
- ↑ (Katalanez) Enric. (2023-04-11). «Raïm xarel·lo: Què és, característiques, zones…» Taca de vi (kontsulta data: 2026-04-15).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Catalogo Internacional de Variedades de Vino – VIVC» vinodiversidad.com (kontsulta data: 2026-04-15).
- ↑ (Katalanez) «Registre vitivinícola» Departament d'Agricultura, Ramaderia, Pesca i Alimentació (kontsulta data: 2026-04-15).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
